Author: Ranjit Singh 'Kuki' Gill

ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ

ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਹਫਤੇ ਜੋ ਅਜਾਦੀ ਦੀ ਵਰੇਗਢ ਮਨਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਪੱਖੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ੧੩ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਉਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਿਰਦਾਰ’ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ ਦੀ ਵੀ ਬਰਸੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ (I.A.S.) ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਉਚੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਾਲ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਚੇਤੰਨ ਸਨ ਤੇ ਆਧਿਆਤਮਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫੀ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਤੇ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ...

Read More

ਨਾਵਲ ‘ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ’ ਉਤੇ ਬਹਿਸ

ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਸੜਕਨਾਮਾ) ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਨਾਵਲ ‘ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ’ ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਆਦਿ ਤੇ ਬੜੀ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੀ ਬਹਿਸ ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਾਵਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਸਦੀ ਲਿਸਟ ਵੀ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ੪੦ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਸੜਕਨਾਮਾ, ਅੰਨਦਾਤਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਹਿਬਜਾਦਾ ਆਦਿ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ‘ਪੰਜਾਬ ਰੰਗਮੰਚ’ ਵੱਲੋਂ ਬੜੇ ਰੁਮਾਂਚਕ ਨਾਟਕ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ‘ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ’ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਿੜੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਸਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਪੱਖ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਕਾਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸ਼ੋਸਲ ਮੀਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਸ਼ਬਦ, ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਬੇਲੋੜੇ...

Read More

ਔਰਤ ਦੀ ਬਰਾਬਰਤਾ

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਾਫੀ ਗੰਭੀਰ ਮੱਤਭੇਦ ਹਨ। ਹੁਣੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਕੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਤ ਕਰੇ ਹਨ ਪਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਰੀਤ ਦਸ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਲਾਗੂ ਸੀ ਤੇ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਗੀ ਜੱਥੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪੱਕ ਜਿੰਦਗੀ ਬਸ਼ਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਦੀ ਅਵਾਜ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਦਸ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿੱਖ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਤਾਂ ਹਨ ਹੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ...

Read More

ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ‘The Black Prince’

ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ (‘The Black Prince’) ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਵਿੱਚ। ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਵਾਲਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਣਖੋਲੇ ਤੇ ਅਣਛੂਹੇ ਪੱਖਾਂ ਤੇ ਪੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰਿਸ ਮਾਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੀੜ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਮਾਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਤਾਨਵੀ ਮਾਹਾਰਾਣੀ...

Read More

ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ

“Tolerance and liberty are essential assets of democracy“. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜ਼ਗਾਰੀ ਤੇ ਜੇ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਣਸ਼ਲਿਤਾ ਤੇ ਸਵੈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਥੰਮ ਡਗਮਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਵਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਵਰਗੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਲੇ ਵਾਲੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵਜੋਂ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੇ ਮੀਡੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਂਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਰਮ ਅਧੀਨ ਵਿਚਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਜਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਤਾਪਦਕ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਔਸਤ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਵਾਣ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਦਰੋਹ ਜਾਂ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਗੁਣਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸਮੂਹਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹਵਾਦ ਵੱਲੋਂ ਭਾਵੇਂ ਗਊ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ...

Read More